مشاغل سخت و زیان‌آور

مشاغل سخت و زیان‌آور

کارهای سخت و زیان‌آور کدام کارها هستند؟

مطابق آیین نامه مشاغل سخت و زیان‌آور؛

کارهای سخت و زیان آور، کارهایی هستند که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار، غیر استاندارد بوده و در اثر اشتغال، تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیت های طبیعی چه از نظر جسمی و چه از نظر روانی در افراد ایجاد گردد و نتیجه آن سبب بروز بیماری های شغلی و عوارض ناشی از آن می گردد و می توان با به کار گیری تمهیدات فنی، مهندسی، بهداشتی و ایمنی و غیره، صفت سخت و زیان آور بودن را از آن مشاغل کاهش داده و  یا آن ها را حذف نمود.

پس همانطور که بیان شد از منظر قانون برخی مشاغل، از نظر ذاتی و ماهیتاً سخت و زیان اور هستند و حتی اگر اعمال برخی تغییرات فنی و بهداشتی، سختی و زیانِ ماهیت کار را تا حدی بکاهد لکن نمی تواند آن ها را کاملا از بین نمی‌برد.

از طرفی، مشاغلی وجود دارند که با وجود سختی و زیان باری رعایت تدابیر مناسب فنی، بهداشتی و امنیتی کارفرما، این صفت در آن‌ها قابل حذف است.

پس با توجه به مطالب یاد شده کارهای سخت و زیان آور را به دو دسته می توان تقسیم کرد:

اول؛ مشاغلی که سخت و زیان بار بودنشان مختص ماهیتِ شغل است ولکن می‌توان با به کارگیری اموری از جمله رعایت امور بهداشتی، ایمنی و تدابیر مناسب از طرف کارفرما، می توان سختی و زیان آوری آن‌ها را از بین برد

دوم؛ مشاغلی که سخت و زیان بار بودنشان مختص ماهیتِ شغل نبوده و تنها می‌توان با به کارگیری اموری از جمله رعایت امور بهداشتی، ایمنی و تدابیر مناسب از طرف کارفرما، سختی و زیان آوری آن‌ها را کاهش داد.

لیست مشاغل سخت و زیان‌آور

 فهرست مشاغلی  که طبق آیین نامه، توسط شورای عالی حفاظت فنی و بهداشت کار و شورای عالی کار گردآوری شده و به تصویب وزارت کار و وزارت بهداشت رسیده است به شرح ذیل است:

  1. کار در معادن اعم از تحت الارضی یا سطح الارضی که ایجاب می‌نماید کارگران در تونل‌ها و راهروهای سر پوشیده به استخراج بپردازند.
  2. کار استخراج شامل جدا کردن یا منفجر ساختن مواد از سطح کار، حمل مواد عملیات مربوط به انفجار، اداره تأسیسات آب و برق در داخل معدن و به طور کلی هر گونه مباشرت و نظارتی که ایجاب نماید کارگر در تونل‌ها، راهروها یا میله‌های معدن انجام وظیفه نماید، می‌باشد.
  3. حفر قنوات و چاه‌ها و فاضلاب‌ها و تونل‌های زیرزمینی و کار در مخازن سربسته.
  4. تخلیه و حمل مواد مذاب از کوره‌های مشغول به کار و کار مستمر در مجاورت کوره‌های ذوب به نحوی که کارگر در معرض مستقیم حرارت یا بخارات زیان آور متصاعد از کوره باشد.
  5. کارگرانی که مستقیماً و مستمراً در امرتولید درکارگاه های دباغی،سالامبورسازی و روده پاک کنی اشتغال دارند و کار مستمر در گندابروها، جمع آوری، حمل و دفن زباله شهری.
  6. کار کارگرانی که مستمراً به امر جمع آوری و انتقال و انبار کردن کود (نظافت مستمر طویله، اصطبل، سالن‌های پرورش طیور) در واحدهای دامداری و طیور اشتغال دارند.
  7. کار مستمر و مداوم در فضای باز و در ارتفاع بیش از پنج متر از سطح زمین بر روی دکل‌ها، اتاقک‌های متحرک، داربست‌ها و اسکلت‌ها.
  8. کار مداوم برروی خطوط و پست‌های انتقال برق با فشار شصت و سه کیلوولت و بالاتر.
  9. مشاغل شن پاشی، پخت آسفالت دستی، قیرپاشی و مالچ پاشی.
  10. عملیات جوشکاری در داخل مخازن.
  11. کارهایی که استمرار آنها موجبات ابتلا به بیماری‌ها حاصل از اشعه را فراهم می‌آورد، نظیر کار با مواد رادیواکتیو و قرار گرفتن در معرض پرتوهای یونساز به تشخیص مراجع ذی صلاح و به استناد قانون حفاظت در برابر اشعه مصوب جلسه مورخ بیستم فروردین ماه ۱۳۶۸ مجلس شورای اسلامی.
  12. کار در محل‌های با فشار محیط بیش از حد مجاز از قبیل غواصی.
  13. کار مستمر در محیط‌هایی که با وجود رعایت مقررات حفاظتی و ایمنی موجبات بیماری‌های گوشی و یا کری کارگر را فراهم سازد.
  14. کار در امور سمپاشی باغات و اشجار و مزارع و ضدعفونی اماکن و طویله‌ها و آشیانه‌های مرغداری در زمان سمپاشی.
  15. کار کارگرانی که مستقیماً در امر تولید و ترکیب سموم و حشره کش ها اشتغال دارند در زمان انجام کار.
  16. کار با وسایل دارای ارتعاش درحدی که برای سلامتی کارگر زیان آور باشد.
  17. شاغلین در زندان‌ها و ندامتگاه‌ها که مستقیماً با زندانیان در ارتباط هستند.
  18. شاغلین در مراکز روان درمانی که مستقیماً با بیماران روانی در ارتباط هستند.
  19. هوشبری، مامایی، فوریت‌های پزشکی، کارشناس علوم آزمایشگاهی، و مشاغل زیرمجموعه آن‌هاخبرنگاریآتش نشانیرانندگان حمل و نقل بار و مسافر درون و بین شهری، راهداران و رانندگان وزارت راه و شهرسازی در جاده‌ها (چنانچه رابطه، تابع قانون کار باشد).

نکته بسیار مهم راجع به این گونه مشاغل این است که حتی اگر شغل افراد در هیچ یک از گروه‌های تعریف شده نباشد، این امر، مانع تقاضای سختی کار از اداره کار و امور اجتماعی نخواهد بود.

روش تقاضای اعمال سختی کار

بیمه شدگانی که در مشاغل سخت و زیان‌آور شاعل هستند و یا کارفرمایان در این مشاغل پس از دریافت فرم مربوطه از ادارات کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل سکونت یا اشتغال و پر کردن فرم مخصوص به خود باید تقاضای خود را به اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی استان یا اداره تعاون، کارو رفاه اجتماعی شهرستان محل اشتغال خود تحویل و رسید دریافت نمایند.

مرجع رسیدگی به تقاضای سختی کار کدام نهاد است؟

سخت و زیان آور بودن مشاغل در هر کارگاه توسط بررسی سوابق، بازدید و بررسی شرایط کار، به وسیله کارشناسان بهداشت حرفه‌ای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بازرسان کارِ وزارت کار و امور اجتماعی و با تأیید توسط کمیته‌های بدوی و تجدید نظر استانی تعیین می گردد.

اعضایی که در کمیته بدوی رسیدگی می کنند عبارتند از:

معاون روابط کار سازمان کار و امور اجتماعی استان معاون امور بیمه‌ای اداره کل تأمین اجتماعی استانکارشناس مسئول بهداشت حرفه‌ای معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی ذیربط، نماینده کارگران با معرفی تشکلِ دارایِ اکثریت استان بنا به نظر سازمان کار و امور اجتماعی استان و نماینده کارفرماها بر اساس معرفی کانون انجمن‌های صنفی کارفرمایی استان

جلسه های کمیته‌های بدوی و تجدید نظر استانی در سازمان کار و امور اجتماعی استان با حضور چهار نفر از اعضای اصلی و یا علی البدل رسمیت یافته و تشکیل می گردد تصمیم هر جلسه نیز با اکثریت آرای اشخاص حاضر دارای اعتبار بوده و لازم الاجرا است.

از رأی کمیته بدوی ظرف پانزده روز از تاریخ ابلاغ، می توان تجدیدنظر خواهی نمود و لذا هرکدام از کارگر و کارفرما به رأی بدوی اعتراض داشته باشند، می توانند درخواست تجدیدنظر خود را کتباً به سازمان کار و امور اجتماعی محل تسلیم کنند.

مرجع تجدیدنظرخواهی از رأی کمیته بدوی نیز کمیته تجدیدنظر استان مرکب از 5 عضو  زیر است:ِ رئیس سازمان کار و امور اجتماعی استان، مدیر کل تأمین اجتماعی استان، معاونت بهداشتی دانشگاه/دانشکده علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ذی‌ربط، نماینده کارگران حسب معرفی تشکل دارای اکثریت استان بنا به نظر سازمان کار و امور اجتماعی استان و نماینده کارفرمایان با معرفی کانون انجمن های صنفی کارفرمایی استان است و رأیی که توسط این کمیته تجدیدنظر صادر میشود قطعی بوده لکن این رأی قطعی و لازم الاجرا به استناد بند دو ماده ده قانون دیوان عدالت اداری، قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری می باشد.

اما حمایت هایی که قانونا از اشخاصی که در این مراجع دارای سختی کار تشخیص داده می شوند بدین شرح است؛

ساعات کاری در مشاغل سخت و زیان آور

بر اساس ماده 52 قانون کار ساعات کاری در مشاغل سخت

 نباید از 6 ساعت در روز و 36 ساعت در هفته بیشتر باشد.

اضافه کاری در مشاغل سخت و زیان آور

طبق ماده 61 قانون کار، اضافه کاری در این مشاغل ممنوع است.

مرخصی در مشاغل سخت و زیان‌‌آور

مرخصی سالیانه در این مشاعل پنج هفته است. در صورت امکان استفاده از این مرخصی، پایان هر شش ماه در دو نوبت و صورت می گیرد.

اشتغال زنان در کارهای سخت و زیان‌ آور

براساس ماده 75 قانون کار، اشتغال به کارهای خطرناک و انجام آن برای کارگران زن ممنوع است.

نوجوانان 15 تا 18 سال و مشاغل سخت و زیان بار

طبق ماده 83 قانون کار، دادن هرگونه کار اضافی و کارهای سخت و زیان بار به کارگران نوجوان ممنوع می باشد.

بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان‌آور

به موجب بند ب تبصره 2 قانون بازنشستگی پیش از موعد در مشاغل سخت و زیان آور، اشخاص دارای اشتغال حداقل بیست سال متوالی و یا بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان آور که در هر مورد، حق بیمه مدت مربوطه شان به صندوق تأمین اجتماعی پرداخت شده باشد، بدون نیاز به شرط سنی می‌توانند درخواست خود را به ادارات کار و امور اجتماعی استان‌ها جهت طرح در کمیته‌های استانی ارائه کنند.

محاسبه 4%حق بیمه کارگر در مشاغل سخت و زیان‌آور

علاوه بر موارد قبل اگر شغل کارگر از جمله کارهای سخت و زیان آور باشد یا سختی کار در کمیته‌های دارای صلاحیت مشارالیه تشخیص داده شود، سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازای هر سال سابقه، یک و نیم سال محاسبه می شود.

و کارفرمایان  باید تا چهار درصد حق بیمه اضافی را برای این اشخاص پرداخت نمایند.

بنابراین برای مثال اگر کارفرما بیست و سه  درصد حق بیمه برای مشاغل عادی می پردازد، برای مشاعل سخت موظف است چهار درصد اضافه یعنی 27 درصد بپردازد.

فرمول محاسبه حق بیمه بدین صورت است:

چهار درصد حق بیمه آخرین دستمزدی که مشمول حق بیمه است * تعداد ماه‌ها + چهار درصد مستمری محاسبه شده* مدت سابقه مشاغل سخت و زیان آور.

لازم به ذکر دو نکته مهم است؛ درصورتی که سوابق شغلی شخصی در کار سخت و زیان بار، مربوط به پیش از سال هزارو سیصد و هشتاد و سه باشد، حق بیمه  به جای چهار درصد هشت درصد است.

نکته بعد این که؛ پرداخت حق بیمه به صورت مشاغل سخت و زیان آور برای کارفرما پیش از احراز شرایط بازنشستگی تا زمان احراز شرایط بازنشستگی الزامی نمی باشد.

احتساب مرخصی کارگران مشاغل سخت و زیان‌آور در سابقه اشتغال

مطابق قانون تأمین اجتماعی، ایام استفاده از مرخصی استحقاقی و استعلاجی هرچند کارفرما حقوق ایام مشارلیه را پرداخت نموده باشد و یا اینکه بیمه شده از غرامت دستمزد ایام بیماری استفاده کرده باشد جزء سوابق شغلی بیمه شده است.

برای دریافت مشاوره حقوقی با گروه وکلای عدل گسترانه یگانه تماس بگیرید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.